هوالحکیم

انسان محصول تربیت است و بیش از هر موجود دیگری به تربیت نیاز دارد .از این رو با ارزش ترین امور مربوط به حیات انسانی تربیت است. پس می توان گفت بیش از هر موضوعی دیگر تربیت ارزش تامل و تفکر را دارد. وب لاگ حکمت تربیت این موضوع مهم را مد نظر قرار داده است.

وب لاگ حکمت تربیت را برای این طراحی کردم تا حاصل اندیشه ها و فعالیتهای خودم را در فضای گسترده مجازی و بزرگراه پر رفت و آمد شبکه ارتباطی جهانی منتشر سازم به این امید که علاقمندان از آن استفاده کنند و صاحب نظران در بهبود وغنای آن من را یاری گر باشند. اگرچه مباحث حوزه تعلیم و تربیت بسیار گسترده هستند. اما وب لاگ حکمت تربیت سه موضوع زیر را انتخاب کرده است:

مباحث فلسفه تعلیم و تربیت

مباحث تربیت دینی و اخلاقی

مباحث ارزشیابی تحصیلی و رویکردهای جدید آن

  برای پیدا نمودن مقالات مورد نظر خود بهتر است به آرشیو موضوعی مراجعه کنید و موضوع مورد نظر را کلیک کنید به عنوان مثال اگر به دنبال آشنایی با ارزشیابی توصیفی هستید ُروی موضوع ارزشیابی تحصیلی کلیک کنید. امیدوارم این وب لاگ مورد استفاده شما قرار گیرد. در صورتی که میل داشتید می توانید نظرات خود برای من بنویسید. برای این کار لازم است روی نظر دهید کلیک کنید و در منوی باز شده نظر خود را بنویسید. استفاده از مطالب این وب لاگ به شرط ذکر منبع آزاد است.

از درگاه آن پاک بی انباز و یار مدد می جویم

 

معرفی و تحلیلی از کتاب: «پرورش هنر استدلال: الگوهای تبیین اندیشه در فرهنگ آموزش ژاپن و آمریکا»
نویسنده: ماساکو واتانابه
ترجمه محمدرضا سرکار آرانی، علیرضا رضائی و زینب صدوقی
انتشارات منادی تربیت، تهران 1391
( این مطلب نوشته  مدیر وبلاگ نیست)

ادامه مطلب

به نام خدا

از سالهاي آغاز تجربه ارزشيابي كيفي توصيفي در كشور تعداد زيادي  (نزديك به هفتاد ) طرح پژوهشي در كشور  اجرا شده است. اگرچه كيفيت اين طرح ها متفاوت است اما جمع بندي آنها لازم است تا ديده شود كه فشرده نتايج اين تلاش هاي پژوهشي در باره ارزشيابي توصيفي چيست و چه دلالتي براي سياست گذاران و تصميم گيرندگان دارد. به ويژه اين كه در يكي دو سال اخير به نوعي نگرش هاي  منفي به صورت ضمني از سوي مسئولين وزارتخانه در اين باره منتشر شده است.  من نتايج اين پژ‍وهش ها را در تعدادي اسلايد جمع بندي كرده ام. اميد وارم كسانيكه مي خواهند واقع بينانه به اين موضوع نگاه كنند از پنجره اين پژوهش ها به آن نگاه كنند  براي مشاهده به ادرس زير برويد.

http://s3.picofile.com/file/7689469993/%D8%AA

مسعود طاهرپور کلانتری(1391) بررسی روش های نظارت بر فرایند اجرای برنامه کیفی ارزشیابی توصیفی در استان خراسان جنوبی درسال تحصیلی91-90 پایان  نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی درسی دانشگاه شاهد.

استاد راهنما:دکترمحمد حسن میرزا محمدی

استاد مشاوردکتر مهدی سبحانی نژاد

تحقیق حاضر با هدف کلی تعیین روش های نظارت بر فرآیند اجرای ارزشیابی پیشرفت تحصیلی توصیفی در مدارس دوره ابتدایی استان خراسان جنوبی و اهداف جزئی شامل:1- تعیین روش های کنونی نظارت بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی توصیفی در مدارس دوره ابتدایی استان خراسان جنوبی. 2- تعیین نقاط ضعف و قوت روش های کنونی نظارت بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی توصیفی در مدارس دوره ابتدایی استان خراسان جنوبی. 3- پیشنهاد روش های نظارت مطلوب بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی توصیفی بر اساس نقاط ضعف و قوت روش های نظارت آموزشی در مدارس دوره ابتدایی استان خراسان.جهت تحقق اهداف فوق سه سوال در نظرگرفته شده است که شامل:1-روش های کنونی نظارت بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی توصیفی دوره ابتدایی استان خراسان جنوبی چیست؟2- روش های کنونی نظارت بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی توصیفی دوره ابتدایی استان خراسان جنوبی ،دارای چه نقاط ضعف و قوتی می باشند؟3- بر اساس تحلیل نقاط ضعف و قوت روش های کنونی نظارت بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی توصیفی دوره ابتدایی استان خراسان جنوبی چه روش های نظارت مطلوب را  می توان ،پیشنهاد کرد؟ می باشد.

   روش پژوهش در این تحقیق توصیفی –پیمایشی است و جامعه آماری کلیه معلمان(پایه اول،دوم و سوم)،مدیران و گروه های آموزشی ابتدایی استان خراسان جنوبی در سال تحصیلی 91-90می باشد.از شیوه های نمونه گیری، روش طبقه اي متناسب با حجم و تصادفي ساده استفاده شده است و حجم نمونه پژوهش شامل 265نفر از معلمان پایه های اول ،دوم و سوم مقطع ابتدایی استان خراسان جنوبی و 159 نفر از مدیران مدارس ابتدایی استان خراسان جنوبی و 36 نفر از سرگروه های آموزشی  ابتدایی استان خراسان جنوبی می باشد.جهت گردآوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است.اطلاعات گردآوری شده با استفاده از روش های آمارتوصیفی و آمار استنباطی(شامل سطحي از آزمون «t» تي تک متغیره ،تحلیل واریانس وآزمون تعقیبی توکی)استفاده شده است.پس از تجزیه و تحلیل آماری نتایج بدست آمده از تحقیق نشان می دهد که روش های نظارت کنونی بر فرایند اجرای ارزشیابی توصیفی در استان خراسان جنوبی از نظر سرگروه های آموزشی،مدیران و معلمان روش نظارت غیر مستقیم است.از نتایج دیگر این تحقیق مهمترین نقاط قوت روش نظارت غیر مستقیم بر فرایند اجرای ارزشیابی توصیفی در استان خراسان جنوبی از دیدگاه سرگروه های آموزشی،معلمان و مدیران شامل :شرکت در دوره های ضمن خدمت ارزشیابی توصیفی،استفاده ناظر از گزارش های فراگیران و اولیا در جهت کمک به معلمان،استفاده ناظر از گزارش های سایر معلمان در جهت کمک به معلمان،بررسی گزارش های کلاسی و پوشه کارتوسط ناظر،استفاده ناظر از کارگاه های آموزشی در زمینه ارزشیابی توصیفی وکمک به معلمان در زمینه کلاس داری و مدیریت کلاس در ارزشیابی توصیفی توسط ناظر و نقاط ضعف روش نظارت غیر مستقیم شامل : عدم تشکیل گروه های تحقیقاتی ویژه طرح ارزشیابی توصیفی ،عدم تشکیل سمینارهای حرفه ای در زمینه ارزشیابی توصیفی و نبود فرصتی برای بازدید آموزگاران از مراکز فرهنگی آموزشی علمی می باشد.نتیجه دیگر تحقیق روشهای نظارت مطلوب بر فرایند اجرای ارزشیابی توصیفی در استان خراسان جنوبی از دیدگاه سرگروه های آموزشی،مدیران و معلمان  شامل: به ترتیب بیشترین میانگین روشهای نظارت کمک به معلمان برای استفاده از ابزار و وسایل کمک آموزشی، روش نظارت کمک به معلمان در ارزشیابی دانش آموزان، روش نظارت خود ارزشیابی، روش نظارت همتا، روش نظارت بر عملکرد و روش نظارت نمایش تدریس است.

واژه های کلیدی:ارزشیابی توصیفی،نظارت،ارزشیابی پیشرفت تحصیلی،ناظر،دوره ابتدایی

به نام خدا

کم و بیش برخ دوستان خبر دارند که ویراست سوم کتاب راهنمای ارزشیابی کیفی توصیفی منتشر شده است. جناب اقای رحمانی پرسیده بودند که تفاوت این ویراست(سوم) با ویراست های قبلی چیست.در پاسخ می گویم که علاوه بر تفاوت های محتوایی که فهرست آن در زیر آورده می شود. به لحاط شکل و صفحه ارایی تفاوت فاحشی کتاب جدید با کتاب های قبل دارد . جذابیت بصری آن بیشتر شده است. برای آشنایی با تفاوت ها به فهرست توجه کنید البته برخی موارد فهرست تغییر نکرد است اما در کتاب ذیل عنوان  بحث های بیشتر و جدید تری آمده است. هم چنین نمونه های بهتر در کتاب برای اشنایی معلمان مطرح شده است. کاریکاتورها اضافه شده اند. فهرست مطالب کتاب در زیر آورده شده است که من بخش های تغییر یافته را نیز رنگی نشان داده ام.

 

فهرست تفصيلي مطالب اين کتاب به اين شرح است:

مقدمه

بخش نخست: کلياتي در باره‌ي ارزش‌يابي تحصيلي

·    ارزش‌يابي پيشرفت تحصيلي چيست؟

·    م‍ؤلفه‌هاي ارزش‌يابي پيشرفت تحصيلي کدام‌اند؟

بخش دوم : "چرايي" و "چيستي" ارزش‌يابي کيفي توصيفي

·                                                            آگاهي و عمل در عرصه‌ي تعليم و تربيت

·    چرايي ارزش‌يابي کيفي توصيفي

o    ضرورت‌هاي تغيير نظام ارزش‌يابي پيشرفت تحصيلي

o    اهداف برنامه‌ي ارزش‌يابي کيفي توصيفي

·    چيستي ارزش‌يابي کيفي توصيفي

o   ويژگي هاي ارزش‌يابي کيفي توصيفي

تغيير تأکيد از ارزش‌يابي پاياني به ارزش‌يابي تکويني و فرايندي

تغيير نظام بازخورد

تنوع ابزارهاي جمع آوري اطلاعات

تغيير ساختار کارنامه

تغيير الگوي تصميم گيري در باره‌ي ارتقاي تحصيلي و تکرار پايه

o      تعريف ارزش‌يابي کيفي توصيفي

بخش سوم: چگونگي اجراي ارزش‌يابي کيفي توصيفي در کلاس

·    پيش نيازهاي تغيير رويکرد ارزش‌يابي تحصيلي در کلاس درس

تغيير نگرش نسبت به يادگيري

ايجاد فضاي اخلاقي

تغيير شيوه‌ي مديريت کلاس

توجيه والدين

·        گام‌ها و شيوه هاي اجراي ارزش‌يابي کيفي توصيفي

گام نخست: شناخت انتظارات آموزشي و نشانه هاي تحقق آن‌ها

گام دوم:  جمع‌آوري اطلاعات

رويکرد جمع‌آوري اطلاعات

ابزارهاي جمع‌آوري اطلاعات

o        آزمون‌هاي عملکردي

جايگاه آزمون‌هاي عملکردي

انواع آزمون‌هاي عملکردي

چگونگي طراحي و توليد آزمون‌هاي عملکردي

چند نمونه آزمون عملکردي

o        تکاليف درسي

جايگاه تکاليف درسي در ارزش‌يابي کيفي توصيفي

انواع تکاليف درسي

o        آزمون‌هاي مداد کاغذي

جايگاه آزمون‌هاي مداد کاغذي

چگونگي توليد و اجراي آزمون‌هاي مداد کاغذي

آزمون‌ها و پرسش‌هاي مداد کاغذي از نوع ديگر

آزمون‌هاي مداد کاغذي تراکمي و ارزش‌يابي کيفي توصيفي

جايگاه کتاب‌هاي کار  در فرآيند ارزش‌يابي کيفي توصيفي

جايگاه آزمون‌هاي مداد کاغذي در مقياس وسيع (مسابقات علمي)

o        ثبت مشاهدات

جايگاه مشاهده در ارزش‌يابي کيفي توصيفي

فهرست وارسي

چگونگي توليد فهرست وارسي

واقعه نگاري

چگونگي اجراي واقعه نگاري

o        خودسنجي و هم‌سال سنجي

جايگاه خودسنجي در ارزش‌يابي کيفي توصيفي

چگونگي اجراي خود سنجي و هم‌سال سنجي

شيوه هاي اجراي خود سنجي و هم‌سال سنجي

چگونگي گزارش نتايج خود سنجي و هم‌سال سنجي

o        پرسش‌هاي پي‌گير

چگونگي به کارگيري پرسش‌هاي پي‌گير

انواع پرسش‌هاي پي‌گير

o        سنجش والدين

جايگاه سنجش والدين در ارزش‌يابي کيفي توصيفي

چگونگي کاربرد سنجش والدين

شيوه‌هاي قابل اجرا در سنجش والدين

اصولي براي کاربرد مناسب ابزارهاي جمع آوري اطلاعات

اصل تناسب ابزار با هدف

اصل صرفه جويي

اصل تناسب با امکانات

نگه‌داري و سامان دهي  اطلاعات

o        پوشه‌ي‌كار

جايگاه پوشه‌ي‌كار در کلاس

مديريت پوشه‌ي‌كار قبل از جمع آوري اطلاعات

مديريت پوشه‌ي‌كار در هنگام جمع آوري اطلاعات

مديريت پوشه‌ي‌كار در هنگام ارزش‌يابي

o        دفتر ثبت مشاهدات

چگونگي نگه‌داري و سامان دهي مشاهدات ثبت شده

گام سوم: تحليل  و تفسيراطلاعات، داوري  

o      جايگاه گام سوم در ارزش‌يابي  کيفي توصيفي

o      تحليل و تفسير

o      ترکيب اطلاعات

o      داوري در باره‌ي عملکرد دانش‌آموزان

گام چهارم:تصميم‌گيري

o      جايگاه تصميم گيري در مديريت يادگيري کلاس درس

o      اصلاح و بهبود تدريس و وسايل و ابزار هاي آموزشي

o        طرّاحي و ارائه‌ي تکاليف ترميمي درسي

اهميت  تکاليف ترميمي در جريان ارزش‌يابي کيفي توصيفي

طراحي تکليف ترميمي

بيان چند تجربه از معلمان

o        طرّاحي و اجراي مداخله هاي آموزشي

تعريف مداخله‌ي آموزشي

انواع مداخله‌ي آموزشي

مديريت  مداخله‌ي آموزشي

بيان چند تجربه از معلمان

o        تصميم‌گيري در باره‌ي ارتقا و تکرار پايه

اهميت تصميم‌گيري در باره‌ي تکرار پايه

مراحل تصميم‌گيري در باره‌ي تکرار پايه

تحليل تصميم يک معلم براي تکرار پايه

گام پنجم: بازخورد

o        بازخورد چيست؟

o        جايگاه بازخورد در کلاس درس

o        جايگاه معلم در جريان مديريت بازخورد

o        انواع بازخوردها

انواع بازخورد از منظر ابزار ارتباط

انواع بازخورد از منظر محتوا

انواع بازخورد از منظر منبع بازخورد

انواع بازخورد از منظر زمان ارائه‌ي بازخورد

o       مؤلفه هاي بازخورد

o        بازخوردهاي فرايندي

شيوه‌ي توليد و ارائه‌ي بازخورد هاي فرايندي

مديريت زمان کلاس و ارائه‌ي بازخوردهاي فرايندي

بازخورد‌هاي فرايندي به والدين در باره‌‌ي وضعيت تربيتي دانش‌آموزان

o        بازخوردهاي پاياني

ارائه‌ي گزارش پيشرفت تحصيلي

توصيف عملکرد درسي دانش‌آموزان

توصيف وضعيت تربيتي دانش‌آموزان

توصيه هاي معلم براي  بهبود عملکرد دانش‌آموز

توتوچان دخترکی آن سوی پنجره

نویسنده : تتسو کورویاناگی

ترجمه: سیمین محسنی

ناشر: نشر نی

تاریخ 1373

کورویاناگی با نوشتن داستانی واقعی از آنچه در کودکی در یک مدرسه ویژه برای وی اتفاق افتاده است تصویر زیبایی از یک آموزش و پرورش نوین به دست می دهد. خواندن این کتاب به قدری شیرین است که خاطره ای فراموش نشدنی به یادگار می گذارد و دقت در اصول اساسی بکار رفته در مدرسه وی راهگشای تدوین یک آموزش و پرورش نوین است.

 

 آموزش قلب ها و اندیشه ها

نویسنده: دکتر کاترین لوئیس

مترجمان: حسین افشین منش و شیده ایل بیگی طاهر

ناشر: انتشارات ساز و کار

درباره دستاوردهای عظیم تحصیلی دانش آموزان ژاپنی، مطالب زیادی شنیده ایم، اما هنوز در مورد ریشه های توفیق آنها، چیز زیادی نمی دانیم. آیا سال های تحصیلی طولانی تری دارند؟ یا آیا تحصیلات عمومی آنها متفاوت است؟ و یا شاید پشتیبانی و حمایت فراوان خانواده از مقوله آموزش، عامل موفقیت آنهاست. این کتاب، اصولا به دیدگاهی متفاوت، دست یافته است و به همین دلیل نیز توفیق های آموزشی ژاپنی ها را در رفع آنی نیازهای بچه ها می داند. نیاز آنها به دوستی، به تعلق خاطر و نیاز به فرصت هایی برای ایجاد زندگی مدرسه ای.

 

 

به نام خدا

یکی از خوانندگان وب لاگ من نکته ای را در باره خودسنجی بیان داشته اند این بیان نیز نشان می دهد که معنای خود سنجی را به بازخورد دادن به خود یا دیگری خلاصه می کنند در حالی که این مووضوع تا حدی درست است همه خودسنجی و هم سال سنجی این نیست . خود سنجی و همسال سنجی روش ها و سیوه های مختلفی دارد که بیشتر تبدیل به یک فعالیت سودمند یادگیری می شود. نه یک فعالیت سنجشی صرف. نظر ایشان را بخوانید و سپس بیان نکته ای در باره خود سنجی

باعرض سلام حدمت آقای دکتر
حقیقت آن که من هنوز خودم ارائه ی بازخوردم به حد مطلوب نرسیده، چگونه از دانش اموزان بخواهم که خودسنجی یا همسال سنجی درستی نمایند.البته این کار را در کلاس تاحدودی انجام می دهم اما معرفی معیارهای ان به بچه ها سخت و وقت گیر است حتی گاهی در همسال سنجی به مشاجره می انجامد به طوری که پای خانواده ها وسط کشیده می شود.

پاسخ

 شیوه های خود سنجی و همسال سنجی

شيوه‌ي ارزيابي و وارسي عملکرد خود

در اين شيوه دانش‌آموز نتايج عملکرد خود را در ياد‌گيري، مورد ارزش‌يابي و نقد و نظر قرار مي‌دهد و به خود يا معلم بازخورد مي‌دهد. براي انتخاب آثار پوشه‌ي‌کار مي‌توان از اين شيوه استفاده نمود و از دانش‌آموزان خواست تا اثري را از ميان آثار خودشان انتخاب کنند و در پوشه‌ي‌کار قرار دهند.

شيوه‌ي پرسش از خود

    در اين شيوه‌ معلم ازدانش‌آموزان درخواست مي‌کند که در مورد آن‌چه ياد گرفته اند از خود پرسش کنند و به آن پرسش‌ها پاسخ گويند. دانش‌آموزان بايد پاسخ‌هاي خود را ارزيابي و در صورت نياز اصلاح کنند. اين شيوه را مي‌توان به صورت مکتوب نيز تجربه کرد

 

شيوه‌ي بحث و گفت وگو

    در اين شيوه‌ بين دانش‌آموزان در خصوص چگونگي فعاليت يادگيري و آن‌چه آموخته‌اند، بحث و گفت‌وگو صورت مي گيرد و نظرات تأئيدي و اصلاحي به صورت شفاهي ردّ و بدل مي‌شود

 

شيوه‌ي جمع بندي و خلاصه کردن آموخته‌ها

    در اين شيوه‌ از دانش‌آموزان خواسته مي‌شود که آن‌چه را ياد گرفته‌اند خلاصه و جمع بندي نمايند. سپس نقاط ضعف و قوت آن را بررسي و درباره‌ي آن داوري نمايند.

بررسي پوشه‌ي‌کار با همکاري معلم

   بررسي پوشه‌ي‌کار نيز يکي از روش‌هاي خودسنجي است. مناسب است که هر از چند گاهي فرصتي فراهـم شود تا دانش‌آموزان، با نظارت معلـم ضمن مشاهده‌ي پوشه‌ي‌کارشان به بررسي فرآيند پيشرفت يادگيري خود بپردازند.

 

شيوه‌هاي گزارش دادن نتايج خودسنجي و هم‌سال سنجي

    نتايج خودسنجي‌ها  و هم‌سال سنجي ها به معلم، والدين و به دانش‌آموز  اعلام مي‌شود. براي گزارش دادن نتيجه‌ي خود سنجي يا هم‌سال سنجي به چند روش مي‌توان اقدام نمود:

شيوه‌ي استفاد از فهرست وارسي

شيوه‌ي استفاده از جملات ناقص

شيوه‌ي استفاده از توصيف کامل عملکرد

شيوه‌‌ي گزارش شفاهي

پرسش

 عرض سلام خدمت آقای دکتر

در مورد فهرست محتوای پوشه کار توضیح بیش تری می خواستم. آیا برای هر درس باید حتما یک برگه جداگانه قرار دهیم؟ با وجود محدودیت مالی مدارس محروم می توان از یک برگه دورو برای دو درس استفاده کنیم؟ آیا می شود برگه های فهرست محتوا را ابتدای پوشه دانش آموز قرار دهیم که دسترسی و ثبت آزمون جدید در آن آسانتر باشد.

پاسخ

خواهر گرامی  خانم عزیزی،  به نظر من نیازی به فهرست محتوای پوشه کار نیست.   این داستان فهرست محتوای پوشه کا ر و وقت گیر بودن آن ماجرایی دارد که فرصت آن نیست که به جزییاتش پرداخته شود.اساسا این فهرست جز ماهیت پوشه کا رنیست و اگر منطق پوشه کار به درستی فهمیده شود. و چگونگی استفاده از آن و کاربرد آن در ارزشیابی عملکرد دانش آموز چه در فرایند و در پایان فهم گردد روشن می شود که این فهرست چیز اساسی نیست و بود نبودش تفاوت چندانی نمی کند.  لطفا به این موارد دقت کنید

اساساً هدف از پوشه‌ي کار سامان دهي اطلاعاتي است که در فرآيند يادگيري تهيه مي‌شود. بر اساس اين اطلاعات جريان رشد يادگيري دانش‌آموز ضمن مستندسازي به تصوير کشيده مي‌شود. هم‌چنين بر اساس اطلاعات سامان‌دهي شده در پوشه‌ي‌کار و تحليل و تفسيرآن‌ها تصميم‌گيري‌هاي آموزشي براي بهبود عملکرد يادگيري دانش‌آموز تسهيل مي‌گردد.

اگر سازماندهی پوشه را به صورت درسی انجام دهید و برای هر درس یک بخش طراحی کنید و اگر به خوبی اسنادمناسب و کافی را از جریان یادگیری دانش آموز در پوشه قرار دهید که همه اهداف یک درس را  بپوشاند و نشان دهد که دانش آموز به چه کیفیتی به اهداف رسیده است خیلی راحت می توانید از فهرست چشم پوشی کنید.

   توضيح اين که براي آن دسته از انتظارات آموزشي که مي‌توان از طريق پوشه‌ي‌كار مورد ارزش‌يابي قرارداد، به آثاري نياز است که چگونگي دسترســي دانش‌آموز به آن انتظارات را بيان کرده باشد. اين آثار بيش‌تر ناظر به نشانه‌هاي تحقق انتظارات‌اند. براي مثال، در درس بنويسيم و انتظارآموزشي" به درستي مي نويسد" بايد آثاري در پوشه‌ي‌کار وجود داشته باشد که بتوان براساس آن‌ها‌‌‌ در باره‌ي چگونگي و ميزان تحقق انتظار ياد شده  داوري کرد.

  برای آگاهی بیشتر به کتاب راهنمای اجرای  ارزشیابی کیفی توصیفی در کلاس درس مراجعه کنید

پرسش

سلام آقای دکتر.
دانش اموزانی که من دارم نسبتا در سطح بالایی هستن.وخودم هم سعی میکنم با استفاده از رئش های نوین بتوانم آنها را خوب هدایت کنم.البته تا جائی که توانایی داشته باشم.منتها مثلا برخی دانش آموزان خیلی خوبم وقتی املا میکویم همیشه بدون غلط هستن.ولی گاهی اوقات پیش می آید که یک یا نهایتا دو غلط کوچک داشته باشن.بازخورد توصیفی به این گروه باید چگونه باشد وقتی غلط دارن؟که هیچ وقت هم دلسرد نشوند وبرای دفعه بعد بیشتر تلاش کنن.
از سوی دیگر من خیلی دوست دارم قدرت حرف زدن انها را زیاد کنم و همیشه از آنها میخواهم وقتی در گروه کاری انجام میدهند نماینده گروه نتیجه را شفاهی و نه اینکه از روی کاغذ بخوانند برای کلاس ارائه نماید.ولی بچه ها این کار را زیاد دوست ندارن چون ساوه دو زبانه هم هستن.به نظر شما چه راهکاری استفاده کنم؟

پاسخ

در مورد بخش نخست پرسش شما باید بگویم بيان ضعف ها يکي از ضروريات ارائه‌ي بازخوردهاست . آگاهي از خطاها و ضعف‌ها حق دانش‌آموز است اما در بيان اين ضعف ها بايد اصول اخلاقي را رعايت کرد. توصيف‌هاي شما از ضعف‌هاي دانش‌آموز بايد صادقانه، دوستانه و همدلانه باشد. نکته‌ي مهم‌تر اين که نبايد در بيان ضعف‌ها، خودِ فرد مورد نظر قرار گيرد  بلکه عمل او بايد به عنوان عمل ناموفق تلقي شود. در صورتي که توصيفِ ضعف ناظر به خود فرد باشد عوارض رواني بر جاي خواهد نهادبه طور کلي، در بازخوردها نبايد هيچ برچسبي را،که به برداشت منفي از توانايي‌ها و قابليت‌هاي  دانش‌آموز منجر شود، به‌كاربرد. فراموش نکنید که بازخورد فقط بیان ضعف ها و قوت ها نیست بلکه بخش حساس و سرنوشت ساز آن ارائه رهنمود است 800x600 بخش رهنمودِ بازخورد توصيفي، در واقع حاصل تحليل نقاط ضعف و قوّت کار دانش‌آموز است و تلاشي است که معلم به آن مي پردازد تا فعاليت‌هاي  دانش‌آموزان در جهت انتظارات يادگيري، بهتر و مناسب‌تر هدايت شود. رهنمود هايي مانند:" بيش‌تر بنويس"،"بيش تر تمرين کن" " دقت کن" رهنمود خاصي براي دانش‌آموزان ندارد. جز اين که آن‌ها مي فهمند که معلم کارشان را ديده است.رهنمود بايد يک اشاره و راهنماييِ ساده  و قابل فهم باشد تا فعاليت  دانش‌آموزان را در مسير مناسب قرار دهد يا فعاليت‌هاي يادگيري گسترده‌تري را پيش‌نهاد كند. بر اين اساس، رهنمود مي‌تواند ترميمي باشد. يعني دانش‌آموز را در جبران ضعفش در يادگيري کمک کند يا مي‌تواند امتدادي باشد؛ يعني به دانش‌آموز کمک کند تا يادگيري خود را توسعه دهد.

اما د رمورد بخش دوم پرسش شما باید بگویم شما بهتر است از روش پرسش های پیگیر و بازخوردهای شفاهی استفاده کنید این دو روش می توانید به توسعه مهارت های ارتباطی دانش آموزان کمک کند. برای کسب اطلاع از این روش ها به کتاب راهنمای اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی مراجعه کنید

پرسش

آقای دکتر سلام خسته نباشید. با تمام این حرفا ما چه کنیم که بچه ها با حرف هاو نگاهشان التماس می کنندتوراخدا برامون افرین بنویس کارت افرین بده.

پاسخ

آن‌چه براي يادگيري انگيزش واقعي و پايدار به وجود مي‌آورد شوق دروني يادگيري و آگاهي از چگونگي پيشرفت در يادگيري است. اين ميل طبيعي و ذخيره‌ي خدادادي است که در نهاد بشر نهفته است. بر اساس همين ميل طبيعي است که هر کودک قبل از ورود به مدرسه و آغاز يادگيري رسمي آموخته‌هاي فراواني دارد.جريان ارزش‌يابي، آن گاه که با فرآيند ياددهي يادگيري در هم تنيده مي‌شود، انگيزش پايدارتري در دانش‌آموزان ايجاد مي کند.

در عين  حال، اثر مشوّق‌هاي بيروني را در بهبود يادگيري ها نمي‌توان انکار کرد و نبايد آن‌ها ناديده گرفت. اين به آن معني نيست که از هر مشوّقي بايد استفاده کرد.کلمات زیبا و شوق بر انگیز در جریان یاد گیری می تواند به دانش آموزان دلگرمی دهد این هم نوعی بازخورد است که به آن  باخوردهاي عاطفي می گوییم

    اين بازخوردها عمدتاً تشويقي هستند. آن‌ها بر اساس  موفقيت دانش‌آموز در کسب نتيجه يا پيشرفت در يادگيري يا تلاشي که براي تحقق اهداف يادگيري انجام مي دهد، ارائه مي شوند. هرچند نتيجه‌ي اين بازخورد درک نسبيِ دانش‌آموز از موفقيت در يادگيري نيز به دنبال دارد. "آفرين"، "هزار آفرين" و مانند اين‌ها از آن جمله‌اند.  حالات مختلف چهره به وي‍ژه حالات مثبتِ معلم  هنگام ديدن آثار  و شنيدن نظرات دانش‌آموزان، از جمله‌ي اين بازخورد ها هستند.

اما اولویت دادن به این نوع بازخوردها درست نیست . یعنی باید موردی استفاده شود و تا بچه به آن عادت نکنند منظورم این است که در مواردی که دانش آموزان با مشکلات یادگیری رویرو هستند . این انگیزنده ها می تواند مورد استفاده قرار گیرد. این که دانش آموزان با نگاه ملتمسانه از شما برگ صد آفرین می خواهند  به نوعی برمی گردد به فرهنگ حاکم یادگیری مدارس ما که برمشوق های بیرونی تاکید می کند. و مشوق های درونی را معطل می گذارد.

برای کسب اطلاع بیشتر به کتاب  راهنمای اجرای ارزشیابی کیفی توصیفی در دبستان مراجعه کنید.

پرسش

با سلام خدمت آقای دکتر و با تشکر از زحماتتان. لطفا در مورد به کاربردن کلمه "آفرین" برای دانش آموزی که همیشه خیلی خوب است ما را راهنمایی نمایید.استفاده ازاین کلمه ممنوع است یا مجاز؟

پاسخ

یکی از اصول مهم  بازخورد دادن شفافیت است. یعنی دانش اموز یا بازخورد گیرنده به فهم درستی از کیفیت فعالیت یا یادگیری خود برسد. این که بازخورد تاییدی افرین مجاز است یا ممنوع است بستگی به موقعیت دارد. مثلا  در یک ازمون مدادکاغذی یا عملکردی پیچیده این بازخورد شفاف نیست و دانش آموز به برخی از ضعف ها و مشکلات احتمالی خود پی نمی برد اما اگر این کلمه در کنار یک تکلیف ساده یا یک پرسش ازمون مداد کاغذی نوشته شود. برای دانش آموز به معنی درستی پاسخ تلقی می شود. از سوی دیگر آفرین می تواند  به تایید موفقیت دانش آموز در بخشی از فعالیت معطوف باشد که معلم می تواند برای ایجاد انگیزه تلاش  به دانش آموز ارائه دهد و به دنبال آن با یک جمله متصل کننده مانند " بااین حال "" البته" به ضعف دانش آموز اشاره کند یا راهی برای توسعه و گسترش تلاش او  ارائه دهد. یعنی در حالتی که موفقیت او کامل است او را به حوزه های جانبی رشد هدایت کند.پس کاربرد این واژه در بازخورد مشکلی ندارد با توجه به آنچه در بالا آمد.

پرسش

آقای دکتر سلام علیک با تشکر از مطالب خوب و مفیدتان. مشکلی که کاربرفوق(مجری ارزشیابی توصیفی) عنوان کرده گریبانگیر من نیز می باشد.به عنوان مثال اگر دانش آموزی در یک آزمون مدادکاغذی ریاضی آبانماه سوم ابتدایی جمع باانتقال و ساعت و مفهوم ضرب را اشتباه نوشته باشد برایش چنین می نویسم:دخترم از این که بیش تر تمریناتت را درست نوشتی خوش حالم. حال اشکالاتت را در یک برگه دیگر نوشته ودرست وبادقت جواب بده.

بازخوردم چه طوره؟ با تشکر و ممنون از زحماتتان.

پاسخ

   یکی از شیوه های بازخورد به برگه هاي آزمون مداد کاغذي، شيوه‌ي حاشيه نويسي است. دراين شيوه به طور مستقل به پرسش ها بازخورد داده مي شود . هما‌‌ن‌طور که در روش بازخورد هاي کمّي به هر پرسش نمره ‌ي تعلق مي گرفت در اين شيوه نيز با حاشيه نويسي  به هر پرسش بازخوردي تعلق مي گيرد. به طور کلي حاشيه هايي که بر روي برگه هاي آزمون مداد کاغذي نوشته مي شود به چند شکل است:

o        تأييدي

 در اين بازخورد پاسخ پرسش درست تأييد مي شود،مانند:

- درست نوشتي؛

- درست حل کردي؛

- خوب  است.

o        اصلاحي

در اين نوع حاشيه  نويسي پاسخ اشتباه اعلام مي شود و پاسخ درست نوشته مي شود،مانند:

- حاصل جمع را اشتباه به دست آوردي. حاصل جمع درست اين است......

- فعلي که براي اين جمله نوشتي  ماضي نقلي است، نه گذشته ساده. جمله درست اين گونه است.

o        روشنگر 

در اين نوع حاشيه نويسي ضمن اعلام اشتباه بودن پاسخ دانش‌آموز، دليل اشتباه بودن آن نيز بيان مي‌شود.مانند:

-          حاصل جمع دو کسر را اشتباه به دست آورده اي ، زيرا مخرج مشترک را درست محاسبه نکرده‌اي

o        ترميمي

در اين نوع حاشيه نويسي معلم ضمن اعلام اشتباه بودن، روشي و يا پيش‌نهادي براي رسيدن به پاسخ صحيح ارائه مي شود،مانند:

-          اندازه روميزي را درست محاسبه نکرده‌اي. بهتر است به لبه‌ي آويزان روميزي نيز فکرکني.

    توضيح اين که، در برخي موارد حاشيه نويسي به صورت علامت تيک انجام شده است. علامت تيک به معني درست بودن پاسخ است. يعني يک بازخورد تأييدي به پرسش‌هايي که پاسخ درست دارند داده شده است و سرعت عمل معلم را زياد مي‌کند  اما براي پاسخ‌هاي نادرست اين روش مناسب نيست.

 

 

رهنمود هاي شفاف و مشخص ارائه دهيد

   

     همان‌گونه که میدانید، بخش مهم و سازنده‌ي هر بازخورد رهنمود ها و تکاليف ترميمي است که به دانش‌آموزان ارائه مي‌شود. در صورتي که دانش‌آموز به کمک و فعاليت‌هاي خاصي نيازمند است.   بنابر اين، بايد توجه داشت که در بخش رهنمود به روشني به دانش‌آموز گفته شود که چه کاري را بايد انجـام دهد. پس، اين که تنها اشاره مي‌شود" بايد بيش‌تر تلاش کني"،"بيش‌تر دقت کن"  مبهم و نارســا است. بايد به  دانش‌آموز گفت که لازم است چه فعاليتي را اجرا کند و چگونه. در مثال‌هاي قبل، معلم در بخش رهنمـود به روشنـي از دانش‌آموز مي‌خـواهد که مثلا‌" "بعد از نوشتن، جمـلات را با صـداي بلند بخوان". بهتر است  جملات توصيه‌اي خود را با اين عبارت‌ها آغاز کنيد:

o ....لازم است که...

o ....درزمينه‌ي... به تقويت نياز دارد (داري).

o .....به نظر مي‌رسد در  زمينه‌ي ... نياز به تمرين دارد (داري).

o .....با اجراي اين  فعاليت‌ها در زمينـه‌ي ... موفق مي‌شود (مي‌شوي)

و.....

      چند مثال:

.....بايد بيش‌تر از قبل تمرينات جمع را انجام دهي .تمرينات صفحه‌ي ..... را مجددا‌ً حل کن.

.......شما نياز داريد که در منزل در زمينه‌ي تقسيم، تمرينات بيش‌تري انجام دهيد. تمريناتي را که به شما مي دهم در منزل با کمک پدر و مادر انجام دهيد.

......دخترم هنگام نوشتن ديکته وقتي من جملات را تکرار مي کنم به من نگاه نکن بلکه به جملاتي که نوشتي نگاه کن تا به اشتباه خودت پي ببري.

 ...... هنگام نوشتن کلماتي که دندانه دارند به اين نکته توجه کن که ابتدا دندانه ها را بشمار و بعد کلمه را  بنويس.

....... اگر مي خواهي زيبا بنويسي به ياد داشته باش که نشانه هاي يک کلمه نزديک هم باشند، بين کلمات فاصله بگذار و خط زمينه را رعايت کن.

.......همه‌ي نشانه هاي يک کلمه را بنويس و بعد علامت‌ها و نقطه‌هاي آن را بگذار.   

....... اين مهم است که موفق شده اي از بيست کلمه، هفت کلمه را درست بنويسي، کلمه هاي ديگر را که اشتباه نوشته اي با کتابت مقايسه کن و درست آن‌ها را در صفحه‌ي بعد بنويس

مقاله جالبی را یک از دوستانم برایم فرستاده است. بسیار آموزنده  اما تکراری. تکرار واقعیتهای مسلم انسانی که که طی یک پژوهش به دست آمده است . همیشه در پاسخ به این سوال می گوییم علم بهتر است اما دلیل تجربی آن را در سطح جامعه و کشور ( نه در سطح فردی )  را کمتر در اختیار داشتیم. این مقاله نشان می دهد که کشورهایی که منابع طبیعی کمتری دارند اما دانش بیشتری دارند موفق تر ند. توضیح این که پیزا نام یک طرح ارزشیابی بین المللی است که از عملکرد دانش آموزان کشورها براساس صلاحیت های تعریف شده ارزیابی می کند . نکته این که این ارزیابی ها با شیوه کنکور ما انجام نمی شود و کیفی و عملکردی  صورت می گیرد.

علم بهتر است یا نفت؟!؟!؟!؟

مقاله اي  بسیار خواندنی و پند آموز از نيويورك تایمز

به قلم : توماس فریدمن

گاه و بي‌گاه از من مي‌پرسند: «به جز كشور خودت ‌به كدام كشور ديگر علاقه داري؟» هميشه يك جواب داشته‌ام:تايوان و مردم مي‌پرسند «تايوان؟ چرا تايوان؟» جواب خيلي ساده است. چون تايوان صخره‌اي لم‌ يزرع در دريايي پر از امواج توفاني و بدون منابع طبيعي براي زندگي كردن است. حتي براي ساخت و ساز بايد از چين ، شن و ريگ وارد كند و با وجود همه اينها چهارمين ذخاير كلان مالي دنيا را در اختيار دارد. زيرا به جاي كندن زمين و استخراج هر آنچه كه بالا مي‌آيد، ‌تايوان ذهن و افكار 23 ميليون تايواني را مي‌كاود‌، استعدادشان را، انرژي‌‌شان را و هوش و ذكاوت شان را. چه زن و چه مرد. هميشه به دوستانم در تايوان مي‌گويم:‌ شما خوشبخت‌ترين مردم دنيا هستيد، چطور اينقدر خوشبخت شده‌ايد؟ ‌نه نفت داريد،‌ نه سنگ‌آهن، نه جنگل، ‌نه الماس،‌ نه طلا، ‌فقط مقدار كمي ذخاير ذغال سنگ و گاز طبيعي ‌و به خاطر همين هم است كه فرهنگ تقويت مهارت‌هايتان را توسعه داده‌ايد؛ كاري كه امروزه ثابت شده با ارزش ترين و تنها منبع تجديدپذير واقعي در جهان است. حداقل اين برداشت شهودي من بود. اما ما در اينجا دلايلي نیز داريم كه اين موضوع را ثابت مي‌كند.
تيمي از سوي «سازمان همكاري اقتصادي و توسعه» اخيرا مطالعه‌اي كوچك اما جالب انجام داده و رابطه بين عملكرد افراد در تست‌هايي به نام « برنام بين‌المللي ارزيابي دانش‌آموزان» يا PISA (كه هر دو سال مهارت‌هاي رياضي، علوم و درك خواندن افراد 15 سال را در 65 كشور امتحان مي‌كند) و درآمد كلي منابع طبيعي به عنوان G.D.P يا توليد ناخالص داخلي را براي هر كشور شركت كننده مورد بررسي قرار داده است. اگر بخواهيم خيلي كوتاه توضيح دهيم اينگونه مي‌شود كه‌ رياضي دانش آموزان دبيرستاني شما در مقايسه با مقدار نفت يا مقدار الماسي كه استخراج مي‌كنيد چقدر خوب است؟‌
آندرياس شليچر كسي كه از طرف O.E.C.D بر تست‌هاي PISA نظارت مي‌كند مي‌گويد:‌ نتايج نشان داد كه رابطه‌اي فوق‌العاده منفي بين پولي كه كشورها از منابع طبيعي خود به دست مي‌آورند و دانش و مهارت‌هايي كه جمعيت دبيرستاني‌شان دارند،‌ وجود دارد. «اين يك الگوي جهاني است كه در همه 65 كشوري كه در آخرين تست‌هاي ارزيابي PISA شركت كرده‌اند وجود دارد» چيزي به اسم نفت و PISA با هم و در كنار هم وجود ندارد.
به گفته شليچر،‌ در آخرين نتايج PISA معلوم شد كه دانش‌آموزان كشورهاي سنگاپور،‌ فنلاند،‌كره جنوبي،‌ هنگ كنگ و ژاپن با وجود بهره اندك از منابع طبيعي، نمرات PISA بالايي دارند. در حالي كه با دارا بودن بيشترين مقدار درآمد نفتي، دانش آموزان قطر و قزاقستان كمترين نمرات PISA را به دست آوردند. (عربستان سعودي، كويت،‌ عمان،‌ الجزيره، بحرين و سوريه نمرات مشابه سال 2007 را در تست‌هاي بين‌المللي رياضيات و مطالعات علمي به دست
آوردند، اين در حالي است كه دانش آموزان لبنان، اردن و تركيه- كه باز هم جزء كشورهاي خاورميانه هستند، اما با منابع طبيعي كمتر- نمرات بهتري را به دست آوردند).
دانش‌آموزان كشورهاي آمريكاي لاتين كه جزو كشورهاي غني و داراي منابع طبيعي زياد محسوب مي‌شوند،‌ مثل برزيل، مكزيك و آرژانتين در آخرين  تست PISA  نمرات ضعيفي به دست آوردند. در مورد آفريقا بايد بگوييم كه اصلا در اين تست‌ها شركت نداشت.
كانادا، ‌استراليا ‌و نروژ، كشورهايي كه باز هم داراي منابع طبيعي زيادي هستند، ‌نمرات خوبي در PISA كسب كردند؛كه به گفته شليچر بخش اعظم آن مربوط به
اين است كه هر سه كشور سياست‌هاي برنامه‌ريزي شده و سنجيده‌اي را در قبال ذخيره كردن و سرمايه‌گذاري درآمدهاي حاصل از منابع طبيعي‌شان اتخاذ كرده‌اند.
همه اين بررسي‌ها و نتايج به ما مي‌گويد كه اگر واقعا مي‌خواهيد بدانيد كه يك كشور در قرن 21 چگونه عمل خواهد كرد،‌ منابع و معدن‌هاي طلاي آن را به حساب
نياوريد،‌ بلكه بايد معلم‌های تاثيرگذارش را، ‌والدين آگاه و دانش‌آموزان متعهدش را مد نظر قرار دهيد. شليچر مي‌گويد: نتايج يادگيري در مدارس امروز،‌
شاخصي از ثروت و فوايد اجتماعي ديگري است كه كشورها در درازمدت حاصل خواهند كرد.
اقتصاددانان خيلي وقت است كه در مورد «بيماري هلندي» صحبت مي‌كنند. اين امر زماني به وقوع مي‌پيوندد كه كشوري آنقدر متكي به صادرات منابع طبيعي خود باشد كه ارزش پول رايج آن به شدت بالا رفته و در نتيجه توليد داخلي آن به دليل وجود سيلي از واردات تحت تاثير قرار گرفته و نابود مي‌شود و در اين حالت قيمت كالاهاي صادراتي پيوسته بالا مي‌رود. چيزي كه تيم PISA نشان مي‌دهد يك بيماري مرتبط با آن است: جامعه‌هايي كه به منابع طبيعي خود بيش از حد وابسته شده‌اند،مستعد پرورش والدين و جواناني هستند كه بخشي از غرايز،‌ عادات و محرك‌هايشان را براي انجام دادن تكاليف و تقويت مهارت‌هايشان از دست داده‌اند.
در مقايسه به گفته شليچر: «در كشورهايي با منابع طبيعي اندك – فنلاند، سنگاپور يا ژاپن- تحصيلات،‌ نتايج و شان و مقام بالاتري دارد؛ حداقل تا حدی. زيرا در
كل عموم مردم فهميده‌اند كه كشور بايد با دانش و مهارت مردمش به پيش رود و اين موضوع با كيفيت تحصيلات و سيستم آموزشي مرتبط است. والدين و فرزندان در اين كشورها مي‌دانند كه اين مهارت‌ها و توانايي‌هاي بچه‌ها هستند كه شانس‌هاي آنها را رقم مي‌زنند و هيچ چيز ديگري نمي‌تواند آنها را نجات دهد. بنابراين فرهنگ و سيستم آموزش كاملي را بنا مي‌نهند». يا همانطور كه دوست هندي- آمريكايي من كي. آر. سريدهار، موسس شركت سوخت باتري بلوم انرژي مي‌گويد: «وقتي منابع نداريد، مبتكر مي‌شويد.» به خاطر همين است كه كشورهاي خارجي با بيشترين تعداد كمپاني در ليست نزدک، چين، هنگ كنگ، تايوان، هند،‌ كره جنوبي و سنگاپور هستند. هيچ كدام از اين كشورها از منابع طبيعي براي پيشبرد اهداف خود بهره نمي‌برند.
اما اين مطالعات پيام مهمي هم براي جهان صنعتي در بر دارد. مطمئنا در يك ركود اقتصادي ديرگذر، براي «انگيزه» جايگاهي وجود دارد. اما، شليچر مي‌گويد «تنها راه معقول اين است كه مسير خود را از طريق فراهم نمودن دانش و مهارت براي افراد بيشتري، به منظور رقابت، همكاري و ارتباط برقرار كردن در راستاي پيشرفت كشور، هموار نماييم.» به گفته شليچر، به طور خلاصه در اقتصادهاي قرن بيست و يكم دانش و مهارت تبديل به پول رايج جهاني ‌شده است، ‌اما هيچ بانك مركزي كه اين پول را چاپ كند وجود ندارد. هر كس مجبور است كه خود تصميم بگيرد چقدر پول چاپ خواهد كرد. مسلما داشتن نفت، ‌گاز و الماس خيلي خوب است. با وجود آنها فرصت‌هاي شغلي زيادي به وجود مي‌آيد، اما در دراز مدت جامعه را ضعيف خواهند كرد؛ مگر اينكه براي ساختن مدارس و ايجاد فرهنگ يادگيري هميشگي استفاده شود.
شليچر مي‌گويد: ‌چيزي كه شما را همواره به سمت جلو مي‌راند و باعث پيشرفت شما مي‌شود، چيزي است كه خودتان آن را ساخته‌ايد.

 

بازخورد را با جملات و کلمات جذاب و بر انگيزاننده آغاز نمائيد.

نقطه آغاز بازخورد بيان موفقيت‌ها هستند. از اين رو، بازخورد خود را با جملات و کلمات اميد بخش و محترمانه

آغاز کنيد. اين جملات مي توانند انگيزه زيادي در دانش‌آموزان ايجاد نمايند، مانند:

شما خوب مسئله رياضي حل مي کنيد.....

پسر خوبم، موفق شده اي که انشاي درستي بنويسي......

خوش‌حالم که از عهده‌ي محاسبه‌ي مساحت مستطيل بر آمده اي.....

امروز موفق شدي که کلمه هاي جديد را درست بنويسي......

توانايي ات در جمله نويسي بهتر شده است.....

کارهاي شما امروز نشان مي دهد که در حل مسائل ضرب در حال پيشرفت هستيد.....

کمک و همکاري شما با هم‌کلاسي‌ها مرا خوش‌حال کرد.....

اینها تصاویری است از بازخوردهای معلم مجری ارزشیابی توصیفی  به یک دانش آموز .  چقدر هم برای کشیدن تصاویر زحمت کشیده است  و برایش وقت صرف کرده است.در حالی بازخورد توصیفی ساده تر و موثر تر خواهد بود. اینها نشان می دهد که تفسیر خانم حیدری از  وضعیت موجود  آموزش معلمان برای ارزشیابی توصیفی  درست است. امید وارم که فرجی برسد.

اين اثر حاصل تکاپو و همکاري اعضاي «گروه پژوهش در مباني برنامه ريزي درسي» پژوهشکده برنامه ريزي درسي و نوآوری‌های آموزشي  است که شامل يازده مقاله خارجي درباره تربيت اخلاقي در نظام  تربيت رسمي چند کشور جهان به ويژه کشورهای آسيايي است. تلاش شده است که مقاله‌ها تصويري هر چند اجمالی، از فرايند تربيت اخلاقي در اين چند کشور ارائه دهد.

از يازده مقاله انتخاب شده دو مقاله درباره اخلاق و تربيت اخلاقي در کشور کره جنوبی است.  مقاله نخست آن از چگونگي برنامه درسي تربيت اخلاقي در نظام تربيت رسمي کره در ابعاد و مولفه هاي مختلف آن مانند کتاب درسي روش تدريس و تربيت معلم بحث می‌کند و مقاله دوم کره که توسط خانم دکتر نيک نام ترجمه شده است به وجود يک تعارض در رویکردهای تربيت اخلاقي در کره و به ويژه نظام آموزشي آن اشاره دارد. در مجموع اين دو مقاله تصويري مناسب از تلاش ملتي براي اعتلاي اخلاقي جامعه خود ارائه مي‌دهد که براي ما می‌تواند آموزنده باشد. مقاله بعد در مورد کشور ژاپن است. اين مقاله را آقاي دکتر يحيي قائدي ترجمه کرده‌اند. مردم کشور ژاپن علي رغم توسعه اقتصادي حيرت انگيزشان هيچگاه از توجه به اخلاق و تربيت اخلاقي غافل نبوده اند. نشانه و نتیجه اين توجه به  اخلاق در ژاپن، در رفتار اين مردم در بحران سونامی و زلزله اخير قابل بوده است. رفتار اخلاقي اين مردم بحران‌زده و زجر کشيده ارزش توجه را دارد . اين مقاله تصويري از برنامه درسي تربيت اخلاقي در این کشور را در ابعاد مختلف مانند هدف، محتوا و مانند این‌ها را نشان می‌دهد.

مقاله چهارم  را که خانم دکتر سجاديه برگردان نموده‌اند، در مورد کشور چين است. اين کشور با دور شدن از ايدئولوژي مارکسيسم لنينيسم در سال‌های اخير تغييراتي در برنامه تربيت اخلاقي خود در دوره ابتدايي ايجاد کرده است. تحولات برنامه ريزي شده در زمينه تربيت اخلاقي موفقیت‌ها و چالش‌های نظام تربيت رسمي اين کشور آموزنده و خواندني است. مقاله پنجم به برنامه تربيت اخلاقي و مدني کشور سنگاپور اختصاص دارد. اين مقاله را خانم امام جمعه به فارسي برگردانده‌اند. اين کشور کوچک به لحاظ وسعت خاک، که در ميانه قرن پيش از سلطه استعماري انگليس رها شده است با برنامه‌های حساب شده موفق شدند که به رشد اقتصادي شگفت انگيزي نايل شوند. اين مقاله تلاش اين مردم و نظام تربيت رسمي اين کشور را براي اعتلاي اخلاق اجتماعي نسل نوباوه خود نشان می‌دهد.

مقاله ششم اين مجموعه به تربيت اخلاقي در کامبوج اختصاص يافته است اين کشور از کشورهاي بحران زده آسياي جنوب شرقي است. جنگ داخلی در این کشور  در اواخر قرن بیستم یک و نیم میلیون تلفات انسانی در پی داشته است. این کشور در سال‌های اخير موفق شده است بحران‌های اجتماعي بزرگي را پشت سرنهد. نظام تربيت رسمي اين کشور در دوران بازسازي ماموريت تربيت نسل نوخاسته را به عهده دارد اين مقاله ضمن بحث در خصوص چگونگي تربيت اخلاقي در مدارس کامبوج از يک تعارض دورني در آن پرده بر می‌دارد. اين مقاله را خانم دکتر چناري به فارسي برگرانده اند.

 مقاله هفتم و هشتم به تربيت اخلاقي در کشور ترکيه اختصاص دارد. اين کشور علي رغم پيشينه فرهنگي ديني با  رويکرد سکولار مديريت می‌شود و نظام آموزشي آن به تبع اين سياست کلان به نوعي سکولار است . اما مناسب خواهد بود که بدانيم يک کشور اسلامي با رويکرد سکولار چه نوع مواجهه‌ي با اخلاق و تربيت اخلاقي دارد؟ و اخلاق در ترتيبات اجتماعي و نظام تربیتی‌اش چه‌شان و جايگاهي دارد؟ اين دو مقاله که توسط خانم دکتر چناري ترجمه شده است چنين تصويري ارائه می‌دهد.

  مقاله نهم و دهم به بررسي تربيت منش در دو کشور انگليس وآمريکا می‌پردازد اين دو کشور در زمينه تربيت اخلاقي به ويژه با رويکرد تربيت منش داراي تجارب زيادي هستند. چگونگي مواجهه سياست گذاران تربيتي اين دو کشور با مشکلات اخلاقي اجتماعي از طريق بهبود رويکردهاي تربيت اخلاقي در نظام تربيت رسمي  نيز قابل توجه است. اگرچه دو مقاله کره و ژاپن نیز به نوعي به بررسي و بحث در باره دلالت‌های تجارب اين دو کشور در تربیت اخلاقی براي آمريکا نيز پرداخته‌اند. مقاله تربیت منش در انگليس توسط خانم دهباشي و مقاله تربیت منش در امريکا توسط مهندس علي زرافشان ترجمه شده است.

مقاله آخر برخلاف ده مقاله ديگر با رويکرد ديگري انتخاب شده است. اين مقاله حاوي نگاه يک دانشمند بريتانيايي نسبت به اخلاق و تربيت اخلاقي در نظام‌های اسلامي است. اين مقاله بدون توجه اساسي به هيچ نظام تربيت رسمي کشور اسلامي با نگاه به اخلاق و چگونگي تربيت اخلاقي کودکان مسلمان مباحثي را مطرح می‌نماید. اين مقاله نيز می‌تواند براي خواننده بعد از مطالعه تجارب کشورهاي ديگر که تمامي آن‌ها نظام تربيتي سکولار داشتند مناسب  خواهد بود. اين مقاله را آقاي دکتر سعید ضرغامي ترجمه نموده‌اند. در بخش ديگر اين کتاب يک تحليل و جمع بندي از تربيت اخلاقي در کشورهاي مورد اشاره به عمل آمده است که در محورها و مولفه هاي اصلي تربيت اخلاقي مانند: هدف، برنامه درسي، روش، تربيت معلم و چالش‌ها صورت گرفته است و در پايان  با همکاري خانم دکتر نيک نام  فهرستي از اصطلاحات رايج در مباحث تربيت اخلاقي همراه با تعريف مختصري از آن ها تهيه شده است که به محضر خوانندگان تقديم می‌شود. اميد مورد استفاده قرار گيرد.

دکتر محمد حسنی

 

با سلام خدمت شما استادگرامی
استاد چند روز پیش برای اجرای طرح پایان نامه هم به مدرسه ابتدایی رفته بودم زنگ کلاس تاره زده شده بود به کلاس مورد نظر رفتم تا سریع کارم را انجام بدهم در کلاس را باز کردم با چهره گریان دانش اموز روبرو شدم در ضمن پایه چهارم بودند علت را پرسیدم گفتند تابلو رو ببینم تابلو وایت برد را نگاه کردم نوشته بودند ما امتحان را صفر می شیم تعجب کردم گفتم شما مگه نمره ای هستید گفتند نه ولی خانم می گه هرکس یه خ داشته باشه منظورشان خوب داشته باشه صفر هست و هر روز از مون امتحان می گیره خانم خسته شدیم انگشتمون را نگاه کنید اینقدر تمرین کردیم درد می کنه نگاه کردم دیدم طفلکی ها انگشتشان متورم شده
استاد مدرسین خوب به معلمین فلسفه ارزشیابی توصیفی را نمی اموزند بچه ها در مدرسه واقعا دارند رنج می کشند بیشتر از قبل
خودم واقعا ناراحت شدم بچه ها بهم می گفتند خانم تورو خدا به رئیس بگین به خانم معلم بگه برامون صفر نزاره هر روز ازمون امتحان نگیره خانم خسته شدیم

به نام خدا

در ایام جشنواره فیلم فجر  این فرصت به دست آمد که فیلم بوسیدن روی ماه را در سینما بهمن ببینم. به نظرم فیلم قشنگی آمد همان روزها یاداشتی براین فیلم نوشتم . اخیرا شنیدم که فیلم اکران می شود. و قرار است در چند جشنواره نیز شرکت کند.  پیشنهاد می کنم حتما این فیلم را ببینید . ارزش ان را دارد . این یادداشت که در زیر آن را می خوانید مانند بقیه نوشته های من  رنگ و بوی تربیتی دارد در واقع نقدی  است از منظر تربیتی بر این فیلم .

بسمه‌الحكيم

 

فيلم: بوسيدن روي ماه                                                                                       ساخته همايون اسعديان

فيلمي جذاب و خوش‌ساخت كه با استقبال خوب تماشاگران و واكنش خوب آنها مواجه شد. موضوع فيلم انتظار مادران شهداي مفقود الاثر است اما آقاي اسعديان به اين موضوع را دستمايه مسأله پيچيده و شايد چالش غامض شكاف نسل‌ها قرار داده است. نشانه اين مدعا ديالوگ‌هايي است. كه بين مادر و دختر و پسر جوان و جانباز رخ مي‌دهد. آقاي اسعديان چالش را در فضاي ارزشهاي نسل جوان اول انقلاب و فاصله و شكاف تأمل برانگيز  درك ارزش دو نسل از نسلهاي اين جامعه است نسلي كه تجربه انقلاب اسلامي و جنگي (دفاع مقدس) را داشته‌اند و نسلي كه اين تجارب را نداشته‌اند و گويي ارزشهاي ديگري را در چشم‌انداز زندگي خود دنبال مي‌كنند. از نظر تربيتي، در حقيقت، طبق تعاريفي كه برخي جامعه شناسان و فيلسوفان تربيتي از فرايند تربيت داشته‌اند، نسل تو خاسته مي‌بايست طي اين فرايند ارزشهاي و رويه‌هاي زندگي اجتماعي را كسب كرده و ارزشهاي اساسي و رويه‌هاي زندگي اجتماعي را دنبال كند. روشن است كه همان گونه كه مادربزرگ مي‌گفت "همه چيز عوض مي‌شود" دنيا در حال تغيير و تحول است نسل قبل با تجاربي چون "جنگ و انقلاب" با نسلي كه چنين تجربه‌اي را نداشته است. ممكن است در ديدگاهايشان و برخي اشكال زندگي تفاوت‌هايي داشته باشند. اين تفاوت و فاصله بين نسل‌هايي كه يك جامعه در يك عصر باهم زندگي مي‌كنند. "شكاف نسلي" نام دارد. اما گاه شكاف نسلي تشديد مي‌شود و فاصله به حد بحراني مي‌شود كه  تعبیر "گسست" یا "گسل" از آن را مناسب  دانست.

به نظر برخي تحليل‌گران وضعيت  موجود شکاف نسلی كه در جامعه ما كم و بيش ديده مي‌شود و بسيار هم شديد و بحراني است ناشي از كژ كاركردهاي نظام تربيتي در معناي عام آن است در  واقع همايون اسعديان در اين داستان گيرا تلاش دارد كه ضمن توصیف وضعیت شکاف نسلی، راه حلي براي مواجهه با اين چالش را به تصوير بكشد. این مساله و چالش جدی نظام محسوب می شود. و بین صاحب نظران بسیار مورد بحث و گفتگو واقع شده است.

چنانچه مي‌بينم نسل ميانه نسل جوان و نسل گذشته يعني همان‌ گروهي جديداً در ستاد به مسئوليت رسيده‌ اند از مادر و پدر و دختر جوان كنكوري و همه اين دوره‌اي‌ها در حال گذران زندگي معمول خود هستند و همه مسايل  و به زندگي نگاهي رسمي  دارند به دنبال رفع و رجوع مشكلات زندگي خود هستند مانند رئيس جدید ستاد كه مدام در حال رفتن  به جلسه و رسيدن به امور ديگري( شاید مساءل شخصی) است. نگاهش به موضوع كارش يك نگاه متعالي نيست. شهید و مادر شید برای او یک موضوع کاری است  و بس. شاید بتوان گفت که  به مسایل خودشان فکر می کنند  تا مسایل دیگران. ظاهراً آقاي اسعديان اين نسل را مسئول شكاف نسلي موجود مي‌داند. اگر اين برداشت من درست باشد. في‌الجمله مي‌توان با ايشان همراه بود. اما اين شكاف را در بستر رخدادهاي عصري بايد ديد. زیرا شاید دوره  بعد از جنگ و بحران های اقتصادی بعد از آن  زنده شدن نیازهای مادی خفته  و خفه شده در دوران جنگ از عوامل دنیا زدگی نسل میانه باشد. نتیجه این وضعیت  وضعیت دختر جوان کنکوری است که هیچ تصویری روشن و واقعی از ارزش های نسل گذشته ندارد  ارزش ها و دغدغه های واقعی زندگی او متفاوت از ارزش ها و دغدغه های نسل گذشته است و شباهتی با آن ندارد.

صرف نظر از صحت و يا نادرستي اين ديدگاه راهكار و روش همایون اسعدیان براي مواجهه با اين چالش چنين است كه نسل گذشته يعني نسلي كه جنگ را تجربه كرده‌اند و هم اكنون برخی از آنها در ميان ما نيستند (به لحاظ جسمي)  موجوداتي تصوير نشوند كه از كهكشان‌هاي دوري آمدند كاري كردند کارستان و پس از ان باز پر كشيدند و رفتند. برعكس آنها انسانهايي از جنس همين نسل بوده‌اند نسلي كه جنگ و انقلاب را تجربه كرده‌اند آنها هم "دل" داشتند آنها هم "عاشق" مي‌شدند موسيقي دوست داشتند و مانند اينها.

در واقع می توان گفت که رویکرد رایج برای بازنمایی ارزش های متعالی نسل گذشته، تصویر کشیدن این نسل به صورت انسانهای اسمانی  که دست کمتر کسی به ساحت آنها  می رسد. و باید آنها را شناخت و نسبت به آنها موضع احترام گرفت و خیره خیره به آنها به عنوان موجودات به سختی قابل دسترس نگریست.

در مقابل رویکرد دیگری وجود دارد که این فیلم قصد دارد به آن بپردازد. برای بیان این رویکرد آقای اسعدیان دخترک کنکوری را در کنار  مادربزرگی قرار می دهد که در انتظار خبری از جسم فرزند شهیدش می باشد. او نماینده نسل وفادار به آن ارزشها است. او قصد دارد ارز شها و شخصیت کسانی که در دوره ای از تاریخ این جامعه  بر  مبنای ارزش هایی  و دفاع از ارزش هایی به میدان رفتند و شهید شدند را به تجربه دخترک که ذعدغه اش به ظاهر متفاوت است نزدیک کند.

دقيقاً اين نكته يكي از اصول مهم تربيتي است كه متخصصان و برنامه‌ريزان در هنگام طراحي فرصتهاي يادگيري و بسط تجارب دانش‌آموزان به آن توجه مي‌كنند تجارب آموزشي دانش‌آموزان بايد از جنس تجارب زيسته خود آنها باشد. طرح مسايل و موضوعاتي كه با تجارب آنها فاصله دارد. مانع درگيري و كسب شناخت عميق از  موضوع است. هرچه موضوع تجارب تربيتي دورتر از تجارب زيسته متربيان باشند. ارتباط كمتري با آن برقرار مي‌كنند و با آن به صورت سطحي درگير مي‌شوند. مانند بسياري از محتواهاي كتابهاي درسي كه دانش‌آموزان آن را ناچاراً حفظ مي‌كنند. درگيري دختر نوجواني كه خود را براي به اصطلاح كنكور آماده مي‌كرد (مسابقه‌اي كه دانش‌آموزاني موفق مي‌شوند كه بهتر محتوا را حفظ مي‌كنند) به درکی عمیق از یک زندگی و فهم شدید و هستی بخش از یک تجربه رسید که تفاوتی نجومی با تجربه یادگیری کنکوری دارد.وقتي فهميد كه دايي شهيدش و دوست دايي‌اش هردو مانند او عاشق بودند0 دخترک کنکوری عاشق پسر جوانی بود) و علايق مشابهي داشتند همين درك مشابهت و نزديكي به تجربه زيسته دختر نوجوان كنكوري، او را به درك بهتر و فهم عميق‌تر ارزشهاي دايي شهيدش نزديك كرد تا جايي كه هنگام وداع با مادربزرگش از او خواست كه "روي ماهش را ببوسد"

مدتی است که نظری روی یکی از یادداشتهای من توسط یکی از مدرسان ارزشیابی کیفی توصیفی نوشته شده است که من را متعجب کرده است . البته شاید کلمه تعجب هم زیاد خوب نباشد بهتر است بگویم متاسف . زیرا این نظر با دیدگاه من در خصوص  چالش های ارزشیابی کیفی توصیفی سازگار است من پیشتر گفته بودم که کژتابی ذهنی بسیار ی در بین مجریان طرح شیوع پیدا کرده است  و به صورت یک خطر بالقوه برای این برنامه جلوه می کند . این یادداشت تاسف بر انگیز مدرس ارزشیابی کیف یتوصیفی شاهدی بر این مدعای من است. مدرس ارزشیابی توصیفی چنان فهم خامی از این رویکر ارزشیابی دارد که ذیل نوشته من با عنوان"خظری در کمین دوره ابتدایی" چنین آورده است:

آقای دکتر حسنی ،با عرض سلام
نگران آزمون یا کنکور کوچک در پایان دوره ابتدایی نباشید به هر حال بچه ها باید توانمندی خود را قبل از حضور در میادین بین المللی به نمایش بگذارند . چه بهتر که خودمان ارزیابی در این مورد داشته باشیم. با توجه به چیزهایی که ما از بچه ها در مدرسه می بینیم به نظر من آمادگی لازم را به طور نسبی دارند. همچنین بهتر است ما دانش آموزان را برای آزمون ها و ارزیابی ها در همه جا آماده کنیم. مگر یکی از اهداف همین نیست.

در دوره ابتدایی هدف عالیه نظام کدام توانمدی است. دانش آموزان دوره ابتدایی یا دبیرستان ما در میادین بین المللی کدام توانمندی حیاتی را باید به نمایش بگذارند. منظورتان که المپیادها نیست . ایا هدف ما پرورش بچه های المپیادی است یا تربیت بچه های که به اهداف تربیتی مصوب شورای عالی رسیده باشند مگر چند نفر برای المپیاد انتخاب می شوند بقیه که نمی شوند باید استاد تست زنی باشند. استاد زندگی!

واقعا ما باید فرصت های طلایی تربیت در دوره ابتدایی را صرف آماده کردن بچه برای میادین بین المللی مثل المپیاد بکنیم یا واقعا انسانهای سالم و درستکار ی تربیت کنیم که به اعتلای حیات اجتماعی کشورمان کمک کنند.

باز هم می گویم متاسفم ! امیدوارم که این طرز فکرها در جامعه آموزش و پرورش کم باشد. وگرنه این ره که می رویم به ترکستان است.