حکمت تربیت

شوراي عالي آموزش و پرورش در رأي صادره  خود در جلسه 674 مورخ 2/5/81 به معاونت آموزش عمومی (دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربيتي) مأموريت داده تا درخصوص تبديل مقياس كمي (20 ـ 0) به مقياس كيفي، مطالعاتي انجام داده و گزارش آن را به شورا ارائه دهند. دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربیتی بعد از مطالعات و بررسي هاي به عمل آمده، طرحي را تحت عنوان ارزشيابي توصيفي تهيه و به شوراي عالي ارائه نمود. اين طرح با هدف افزايش كيفيت فرآيند ياددهي ـ يادگيري، كاهش اعتبار آزمون هاي پاياني و افزايش بهداشت رواني محيط ياددهي ـ يادگيري همراه با ايجاد تغييرات زير در نظام موجود ارزشيابي تحصيلي، تهيه شد

تغيير در رويكرد كلي ارزشيابي از ارزشيابي پاياني به ارزشيابي تكويني و فرآيندي

تغيير مقياس فاصله اي (20 ـ0) به مقياس ترتيبي

تغيير ساختار كارنامه و تبديل آن به كارنامه توصيفي تحت عنوان گزارش پيشرفت تحصيلي

تغيير و تنوع بخشي به ابزارها و روشهاي جمع آوري اطلاعات از وضعيت تحصيلي دانش آموز، مانند : پوشه کار ،آزمون هاي عملکردي ، چک ليست ، برگ ثبت مشاهدات و....

تغيير در مرجع تصميم گيرنده در ارتقاءدانش آموزان كه در اين طرح به جاي امتحانات پاياني،معلم و شوراي مدرسه مرجع صاحب صلاحيت تصميم گيري تعيين شد.

طرح ارزشيابي توصيفي در سال تحصيلي 82-81 به صورت پيش آزمايشي در 25 کلاس در 5 استان (سيستان و بلوچستان، اصفهان، زنجان، شهر تهران و آذربايجان شرقي) اجرا شد. بعد از نقد و بررسي تجربة پيش آزمايشي و اصلاح و اعمال تغييرات لازم، طرح براي اجراي آزمايش در سال 83-1382 آماده شد.

در تاريخ 12/6/82 کميسيون معين شوراي عالي آموزش و پرورش دستورالعمل ارزشيابي توصيفي دانش آموزان را تصويب نمود. اين دستورالعمل براي اجراي آزمايشي در کل کشور (100 مدرسه و 200 کلاس پايه اول ابتدايي) در نظر گرفته شد و بعد از تهيه مقدمات لازم، دوره توجيهي براي مجريان طرح که شامل معلمان، مديران مدارس، کارشناس مسئولان استاني، مدير گروه ابتدايي استان و ناظر علمي طرح در استان بود؛ در شهريور ماه 82 در اردوگاه شهيد باهنر تهران برگزار شد. بعد از اجراي دوره و شروع سال تحصيلي 83-82 بنابر درخواست دفتر ارزشيابي تحصيلي، گروه پشتيباني طرح ارزشيابي توصيفي در استانهاي مجري شکل گرفت که اعضاي اين گروه عبارتند از:

§    معاون آموزش عمومي سازمان

§    معاون پشتيباني استان

§    مدير گروه ابتدايي استان

§    کارشناس مسئول ارزشيابي دوره عمومي استان

§    ناظر علمي استان

§    نماينده معلمان استان

اين گروه با تشکيل جلسات منظم، ضمن بررسي روند اجراي طرح، حمايت هاي لازم را جهت اجراي طرح، حمايت هاي لازم را جهت اجراي با کيفيت طرح به عمل مي آورند. همچنين در دفتر ارزشيابي، ستاد مرکزي طرح تشکيل شد که در آن سه کميته علمي، آموزش و توانمند سازي و نظارت، وظايفي را به عهده گرفتند.

بعد از دوره توجيهي شهريور ماه در آذر ماه 82 کارگاه آموزشي ارزشيابي توصيفي به صورت قطبي براي معلمان مجري طرح در پنج استان ( آذربايجان شرقي، قزوين، کرمانشاه، خراسان و فارس) برگزار گرديد. در اين کارگاه معلمان مجري طرح به صورت کارگاهي با مهارتهاي مشاهده و ارزشيابي عملکردي و تهيه پوشه کار آشنا شدند. در راستاي غني سازي مهارتهاي معلمان برنامه هاي نظارتي و بازديد از مدارس مجري طرح انجام گرفته شد. گروههاي متعدد بازديد کننده از مدارس مجري طرح در سراسر کشور بازديد نمودند. يکي از نيروهاي محوري طرح ناظران علمي اسنانها بودند. ناظران علمي علاوه بر شرکت در جلسات گروه پشتيباني با سرکشي به مدارس مشکلات و مسائل اجرايي طرح را بررسي و در صورت امکان رهنمودهاي لازم را به معلمان ارائه مي دادند. جهت بررسي عميق تر از روند اجرايي طرح؛ همايش ناظرين علمي طرح در شهر يزد در تاريخ 3 و 4 اسفندماه برگزار گرديد. ناظرين علمي استان طي نشست دو روزه خود با تشکيل سه کميته کاري با عنوانهاي آينده طرح، مشکلات اجرايي طرح، مباني نظري طرح، طرح ارزشيابي توصيفي را نقد و بررسي نمودند.

از طرف دفتر ارزشيابي تحصيلي به پژوهشکده تعليم و تربيت و شوراي عالي آموزش و پرورش پيشنهاد شده است که اين طرح طي سه سال در سه پايه اول دوره ابتدايي تداوم يابد و در پايان اجراي اين سه سال پژوهشکده گزارش نهايي را آن تهيه و به شوراي عالي آموزش و پرورش ارايه دهد. شوراي عالي آموزش و پرورش در مصوبه  710 خود مجوز اجراي سه ساله طرح را صادر نمودند براين اساس اين طرح باید تا پايان سال تحصيلي 84/1385  به صورت آزمایشی اجرا می شد

به دنبال اين مصوبه دوره هاي آموزشي تکميلي و مقدماتي براي مجريان جديد و قديم طرح در استانها برگزار شده و با ورود تعداد 300 کلاس پايه اول به طرح تعداد کلاسهاي مجري طرح به 500 افزايش يافت و طبق برنامه پيش بيني شد ، سال 84/1385  500 کلاس ديگر به طرح افزوده شد. گروه ارزشیاب( گروه اندازه گیری و ارزشیابی آموزشی پژوهشکده تعلیم و تربیت  ) در پایان سه سال اجرای آزمایشی طرح، نتایج ارزشیابی خود را به شورای عالی آموزش و پرورش ارایه نمود(‌خوش خلق 1385). در این جلسه شورای عالی آموزش و پرورش اجرای این طرح را دوسال دیگر تمدید نمود؛ به این صورت که اجرای طرح در سه پایه اول دوره دبستانی ادامه یابد و پژوهشکده تعلیم و تربیت در دو سال بعد آن را دقیق تر بررسی کند. در پایان اجرای پنج ساله بر اساس گزارش نهایی گروه ارزشیاب (‌خوش خلق ، 1386)در  باره آن ارزشیابی کیفی توصیفی توسط شورای عالی تصمیم گیری  صورت گرفت و  درتیرماه سال 1387مجوز گسترش رسمی آن به دوره دبستانی صادر گردید. البته شواهد تجربی دیگر حکایت آز آن داشت که ارزشیابی توصیفی نتایج سودمند در کلاس  درس به همراه داشته است.هم اکنون این برنامه در حال تسری  به پایه چهارم دوره دبستانی است. معاونت آموزشی و دفتر آموزش ابتدایی فعالیت ها و برنامه های مختلفی را برای توسعه و گسترش این برنامه به اجرا گذاشتند ازجمله برگزرای کارگاه آموزش تربیت مدرس و و تدوین آیین نامه ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و تصویب آن در شورای عالی آموزش و پرورش .